Дорноговь аймгийн Замын-Үүд сумын Сонгуулийн хорооны 2024 оны 9 дүгээр сарын 12-ны өдрийн 6 дугаар тогтоолоор сумын АН-ын хорооноос нэр дэвшүүлсэн Б.М, З.Ц нарыг тус сумын ИТХ-ын 2024 оны ээлжит сонгуульд АН-аас нэр дэвшигчээр бүртгэжээ. Улмаар Замын-Үүд сумын Сонгуулийн хороо Б.М, З.Ц нар МАН-д элссэн, тус намаас гарсан тухай баримт байхгүй гэж үзээд, 2024 оны 9 дүгээр сарын 20-нд тэднийг нэр дэвшигчдийн жагсаалтаас хассан байна.
Б.М, З.Ц нар уг шийдвэрийг эс зөвшөөрч, Замын-Үүд сумын Сонгуулийн хорооны “Сонгуульд оролцох нэр дэвшигчдийг хасах тухай” 7 дугаар тогтоолыг хүчингүй болгуулахаар Дорноговь аймаг дахь Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхэд ханджээ. Уг шүүх 2024 оны 10 дугаар сарын 08-нд 0020 дугаар шийдвэр гаргаж, Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын сонгуулийн тухай хуулийн 5.2, 5.5 дахь хэсэг, Улс төрийн намын тухай хууль /шинэчилсэн найруулга/-ийн 3.1 дэх хэсэгт заасныг баримтлан, нэхэмжлэгч Б.М, З.Ц нарын нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, нэр дэвшигчийн жагсаалтаас хассан сумын Сонгуулийн хорооны тогтоолыг хүчингүй болгосон байна.
Үүнийг Сонгуулийн хороо эсэргүүцэн, давж заалдсан аж. Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэгч Б.М, З.Ц нарын нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон байна.
Хууль хэрэглээ, шүүхийн магадлал:
Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын сонгуулийн тухай хуулийн 28.5. “Нэг намын гишүүнийг өөр намаас, эвслийн тухайд түүнд нэгдэн орсон намуудаас өөр намын гишүүнийг нэр дэвшүүлэхийг хориглоно”, Улс төрийн намын тухай хууль /Шинэчилсэн найруулга/-ийн 5.7. “Намын гишүүн хэдийд ч өөрийн хүсэл зоригийн үндсэн дээр намаас гарах эрхтэй. Намын гишүүн намаас гарах тухай өргөдөл гаргаснаар түүнийг намаас гарсанд тооцно” гэж хуульчилсан.
Нэр дэвшигч нь өөр нам эвсэлд бүртгэлтэй бол намын гишүүнчлэлээс татгалзаж, намаас гарах тухай өргөдөл гаргаснаар түүнийг намаас гарсанд тооцно. Гэтэл Б.М, З.Ц нар МАН-ын гишүүн бөгөөд намаас гарах тухай өргөдөл гаргалгүйгээр АН-аас сонгуульд нэрээ дэвшсэн байна. Энэ нь МАН-ын гишүүнийг бүртгэх хуудас болон нэхэмжлэгч нарын өөрсдийнх нь гарын үсэгтэй цахим бүртгэлийн анкет зэргээр тогтоогджээ.
Нэхэмжлэгч нар “Бид Монгол Ардын Намын гишүүн биш” гэж маргасан ч гишүүн мөн болох нь хэрэгт авагдсан баримтуудаар тогтоогдож байна. Үүнээс гадна Монгол Ардын намаас гарсан тухай баримт байхгүй байна. Энэ тохиолдолд иргэн Б.М, З.Ц нарыг Монгол Ардын намын гишүүн гэж үзэх бөгөөд нэхэмжлэгч нарыг нэр дэвшигчдийн жагсаалтаас хассан Замын-Үүд сумын Сонгуулийн хорооны шийдвэрийг буруутгах үндэслэлгүй гэж давж заалдах шатны шүүх дүгнэж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгожээ.
Үүнийг нэр дэвшигчид эсэргүүцэн, Улсын дээд шүүхэд ханджээ. УДШ-ийн хяналтын шатны Захиргааны хэргийн шүүх уг гомдлыг хэлэлцээд, нэхэмжлэгч нар нь МАН-д гишүүнээр элссэн нь баримтуудаар тогтоогдсон, эдгээрийг үгүйсгэх баримтыг нэхэмжлэгч нар Сонгуулийн хороо болон шүүхэд гаргаж өгөөгүй байх тул давж заалдах шатны шүүх хэрэгт авагдсан нотлох баримтын хүрээнд дүгнэлт хийж, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн нь үндэслэлтэй гэж дүгнэжээ.