Өнгөрсөн жилийн 2 дугаар хагаст 25.1 тэрбум төгрөгийн цэвэр ашигтай ажилласан “Богд банк” ХК-ийн ТУЗ 2024.12.16-нд ээлжит бусаар хуралдаж, хаалттай хувьцаат компани болохоор шийдвэрлэсэн. Тус банк 90.9%-ийн ирцтэйгээр хувьцаа эзэмшигчдийн ээлжит бус хурлаа 2 дугаар сарын 3-нд хийж, компанийн дүрмээ шинэчиллээ. Дүрмийг уг хуралд оролцсон хувьцаа эзэмшигчдийн 99.8% нь дэмжжээ. Хувьцаа эзэмшигчдийн хурлын шийдвэр гарснаас хойш Банкны тухай хуульд заасны дагуу “Богд” банк 3 хоногийн дотор холбогдох бичиг баримтаа бүрдүүлэн, хаалттай ХК болох зөвшөөрөл авахаар Монголбанкинд хүргүүлжээ. Одоо Монголбанк 60 хоногийн дотор уг асуудлыг шийдвэрлэж, нийтэд мэдээлэх л үлдлээ.
“Богд” банк хувьцаа эзэмшигчдээсээ нэгж хувьцааг 150 төгрөгөөр буцаан худалдаж авах санал тавиад байна. Хувьцаа эзэмшигчид нь хувьцаагаа тус банкинд эргүүлэн худалдах бол 3-р сарын 31 хүртэл захиалга өгнө. Монголбанк тус банкийг хаалттай ХК болохыг зөвшөөрвөл хувьцаа эзэмшигчдэдээ мөнгийг нь шилжүүлэн, хувьцаагаа албан ёсоор буцаан авах юм байна. “Богд”-ыг хаалттай ХК болохыг Монголбанк зөвшөөрвөл Монголын хөрөнгийн биржийн бүртгэлээс тус компанийг хасна.
Нээлттэй ХК-ийг хаалттай болгохыг эсэргүүцсэн, санал хураалтад оролцоогүй, хуралд ирээгүй хувьцаа эзэмшигч нь тухайн компаниас хувьцааг нь худалдаж авахыг шаардах эрхтэй. Ингэж шаардах эрх үүссэн өдөр тухайн компанийн хувьцаа бирж дээр ямар ханштай байна, тэр ханшаар “Богд” банкинд хувьцаагаа худалдах эрхтэй болдог. Энэ оны 2 дугаар сард тус компанийн хувьцааны ханш 121-145 төгрөгийн хооронд хэлбэлзэж байв. Тэгэхээр нэгж хувьцааг 150 төгрөгөөр хувьцаа эзэмшигчдээсээ худалдаж авах гэж байгаа нь зах зээлийн ханш гэж үзэж болох нь.
“Богд” банк хувьцаа эзэмшигчдээсээ нэгж хувьцааг 150 төгрөгөөр буцаан худалдаж авах санал тавиад байна
Гэвч тус компани 2021 онд анх хувьцаагаа биржээр арилжихдаа нэгж хувьцааг 2540 төгрөгөөр үнэлснийг мартаж болохгүй. Тус банк 2023.03.02-нд нэгж хувьцаагаа 20 хуваасан. Үүгээр тооцвол нэгж хувьцаа нь тухайн үед 127 төгрөг байв. “Таванбогд капитал” ҮЦК-ийн тайлбараас үзвэл “Богд” банкны 2024.12.18-ны Монголын хөрөнгийн биржийн хаалтын ханш нь IPO ханшаас 36.3% буурчээ. Тус банкны хувьцааны ханш 2024 оны эхнээс 9.1%-иар, жилийн туршид 8.2%-иар буурсан байна. Тухайн банкны хувьцааны ханшийг дансны үнэтэй харьцуулбал, өөрийн хөрөнгийн 1 төгрөг нь зах зээл дээр 65 мөнгө болсон байлаа. Энэ бүхэн нь тус компанийг үүдээ хаахад хүргэсэн байж болох талтай.
“Богд” банк шинэ салбар, нэгж байгуулах, хаа сайгүй ATM суурилуулахыг анхнаасаа зориогүй. Цахим болон мобайл банкны үйлчилгээгээ сайжруулах, “Монгол шуудан”, “Бодь даатгал” зэрэг компанийн орон нутаг дахь салбараар дамжуулан, 21 аймагт салбар нээх, орлогын олон эх үүсвэртэй болох, шимтгэл хэлбэрээр авдаг орлогоо нэмэх бодлого барьж, иргэд болон жижиг, дунд бизнес эрхлэгч гэсэн 2 сегментэд тулгуурлан ажилладаг. Монголын банкуудаас анх удаа харилцагчдадаа урамшуулын оноо олгодог болсон. Цуглуулсан оноогоороо зээлээ төлөх, бусдад шилжүүлэх, карт захиалах боломжтой. Банк хоорондын шимтгэлгүй, бусад банкны АТМ ашиглахад шимтгэл суутгадаггүй гэх мэт бусад банканд байхгүй шинэлэг бүтээгдэхүүнийг харилцагчдадаа санал болгодог ч эцэстээ энэ банк үүдээ хаахад хүрлээ.
Энэ бүхэн нь тус компанийг үүдээ хаахад хүргэсэн байж болох талтай
Тус банк бусдаасаа түрүүлж, Хөрөнгийн бирж дээр хувьцаа гаргасан нь ололт болсон ч араас нь бусад том банк хувьцаагаа арилжиж эхэлсэн нь “Богд” банкинд сөргөөр нөлөөллөө. Үүний зэрэгцээ банкуудын хувьцааны ханш өөрсдийнх болоод хүмүүсийн хүлээж байсан шиг үнэд хүрсэнгүй. Энэ нь тус банкинд бас нэг цохилт авчрав бололтой.
Банкууд төрөөс шаардсаны дагуу, хуулиа биелүүлэн, хувьцаа гаргасан ч ашиггүй байсан нь “Богд”-ын шийдвэрээс ойлгогдож байна. Монголын хөрөнгийн бирж компаниудыг хувьцаа гаргахыг уриалавч хувьцаа гаргасны давуу тал гэж байхгүй учраас хэн ч сонирхохгүй байна. Наанадаж Засгийн газар, аймгууд өөрийн мэдэлд байгаа төрийн өмчит, орон нутгийн өмчит компаниудыг хувьцаат компани болгохгүй бол хөрөнгийн зах зээлийн хоёрдогч арилжаа дэгэн догонтой л явж байна.
Гэвч “Богд” банк энэ талаар дуугарсангүй. Нээлттэй хувьцаат компаниас хаалттай хувьцаат компанийн хэлбэрт шилжиж буйгаа стратегийн хөрөнгө оруулагчдыг татах, шийдвэр гаргах хурдаа нэмэх, үйл ажиллагааны зардлаа багасгах, зах зээлийн бодит үнэлгээнд хүргэх гэж тус компанийн удирдлагууд хувьцаа эзэмшигчдэдээ тайлбарлажээ.
Ноднин 40.2 тэрбум төгрөгийн цэвэр ашиг олсон тус банк эхний хагас жилийн ашгийнхаа 25%-ийг нь буюу 3 тэрбум 750 сая төгрөгийн ноогдол ашиг хуваарилсан. 1 ширхэг хувьцаанд 3 төгрөгийн ноогдол ашиг өгсөн юм. Хоёр дахь хагас жилийн цэвэр ашгаас 20% болох 5 тэрбум төгрөгийг одоо хувьцаа эзэмшигчдэдээ хуваарилна. Нэгж хувьцаанд 4 төгрөг гэсэн үг.
Банкууд хувьцаа гаргасан ч ашиггүй байсан нь “Богд”-ын шийдвэрээс ойлгогдож байна
Энэ банк анх нийт хувьцааныхаа 20%-ийг 31.75 тэрбум төгрөгөөр үнэлж, 2021 оны 12 дугаар сард хөрөнгийн зах зээл дээр хувьцаагаа гарган, нээлттэй ХК болж байв. Уг арилжаанд 1200 гаруй хөрөнгө оруулагч оролцсон бол хувьцаа эзэмшигчдийнх нь тоо нэмэгдсээр 3570 болжээ.
Олон нийтээс босгосон 31 тэрбум 75 сая төгрөгөөрөө тус банк бүтээгдэхүүнээ хөгжүүлж, зээл олгон, ашигтай зарцуулж чаджээ. IPO хийж эхлэх үед буюу 2021 оны эцэст 10.7 тэрбум төгрөгийн ашигтай ажиллаж байсан тус банк 2024 оны эцэс гэхэд 40.2 тэрбум төгрөгийн ашиг олжээ. Үүнээс үзвэл тус компанийн ашиг хувьцаа гаргаснаар 4 дахин өссөн байна. Нээлттэй ХК болсныхоо үр шимийг энэ банк хүртжээ.
Энэ үр шимээ эргүүлээд алдчихаагүй дээрээ үүдээ хаахаар “Богд” банк шийдлээ. Энэ шийдвэрийг нь Монголбанк ёсоор болгох л болов уу даа.