Өчигдөр парламент АТГ-ын дарга З.Дашдавааг улираан ажиллуулахаар шийдвэрлэсэн. Тэгвэл түүнийг томилох хэлэлцүүлгийн үеэр Ерөнхий сайд “Авлигатай хийх тэмцлээсээ алхам ч ухраагүй” гэж мэдэгдсэн. Ерөнхий сайдын үгээс сийрүүлбэл : “Авлига албан тушаалын хэргүүд шүүхийн түвшинд шийдэгдэхгүй байна гэсэн асуудал яригдаж байгаатай санал нэг байна. Гэхдээ авлигын асуудал яригдаж байгааг дэвшил гэж харж байгаа. 3-4 жилийн өмнөөс л авлигын тухай ярьж эхэлж байна шүү дээ. Өмнө нь огт ярьдаггүй байсан. Байгалийн баялгийн тэгш бус хуваарилалтын асуудлыг хуулийн хүрээнд засаж залруулна. Авлигатай хийх тэмцлээсээ алхам ухрахгүй. Хийгээд эхэлсэн ажлаа үргэлжлүүлэхийн тулд ч З.Дашдаваа даргыг үргэлжлүүлэн ажиллуулахаар шийдсэн” гэж хэлсэн юм. Үнэхээр авлигын хэргийг илрүүлнэ гэж хамгийн их ярьсан Ерөнхий сайд бол яах аргагүй Л.Оюун-Эрдэнэ мөн. Гэхдээ бид өмнө нь авлигын тухай ярьдаггүй байсан гэвэл өрөөсгөл дүгнэлт болно. Одоогоос 19 жилийн өмнө байгуулагдсан Авлигатай тэмцэх газрын даргыг Төрийн тэргүүн УИХ-тай зөвшилцөн, томилж ирснийг Л.Оюун-Эрдэнийн үед Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах замаар өөрчилж, Ерөнхий сайдын эрх мэдлийн хариуцах асуудал болгосон байдаг.
Өчигдөр парламентаас үргэлжлүүлэн 6 жил ажиллахаар томилгоогоо сунгуулсан З.Дашдаваагийн хувьд 2019 онд Монгол Улсын 5 дахь Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулгын үед томилогдож байсан. Ажлын гараагаа Хэнтий аймгийн Цагдаагийн газраас эхэлж байсан түүхтэй. З.Дашдаваа АТГ-ын даргын албан тушаалыг бүрэн хугацаагаар хашсан төдийгүй анх удаа улиран удирдах гэж байгаа дарга болж байгаагаараа түүхэнд тэмдэглэгдэнэ. Түүнийг улираан томилж байгаад парламентын гишүүд эсэргүүцсэнгүй. Харин янз бүрийн дүгнэлт яригдахын хажуугаар өндөр хүлээлттэй байгаагаа илэрхийлж байлаа. Тэр дунд УИХ-ын гишүүн Х.Тэмүүжингийн байр суурь анхаарал татна. Тэрээр “Хөшигний ард институтийн эрх мэдэл хуваарилалт, статус. квот эвдэгдэх вий гэсэн болгоомжлол байгааг ойлгож байна. Энэ шалтгаанаар З.Дашдавааг улираан ажиллуулахад хүргэсэн байх. Хэн ч очсон авлига авдаг энэ тогтолцоог өөрчлөхгүйгээр ямар ч сайн дарга томилоод, байгууллагыг төсөв мөнгөөр тордоод нэмэргүй. Үнэхээр тогтолцооны авлигатай тэмцэх гэж байгаа бол зоригтой том өөрчлөлт хийх хэрэгтэй. Бид авлигаас ангижрахын тулд төрд үүссэн төвлөрсөн эрх мэдлийг задлах учиртай. Гэвч Засгийн газар энэ ажлаа хийхгүй байна” гэж мэдэгдсэн юм.
Үнэхээр хүнтэй биш тогтолцоотой тэмцэх шаардлага үүссэнийг томилгоогоо үргэлжлүүлэн авсан З.Дашдаваа ч өөрөө хүлээн зөвшөөрч байгаагаа мэдэгдсэн.
Ерөнхий сайдын авлигын тэмцэл үнэхээр үргэлжилж байгаа бол Х.Тэмүүжин гишүүний дүгнэлт, АТГ-ыг 5 жил даргалсан З.Дашдаваа нарын үг тогтолцооны тухай байхгүй байсан биз.
Гэхдээ Ерөнхий сайдыг авлигын асуудалд ач холбогдол өгөөгүй гэж дүгнэх нь бас өрөөсгөл болно. Түүнийг засгийг тэргүүлж байх хугацаанд нүүрсний хулгай, Хөгжлийн банк, Ногоон автобусны хулгай, Боловсролын зээлийн сангийн луйвар гээд эрх мэдэлтнүүдтэй холбоотой олон асуудал ил болж, амжилттай амжилтгүй хэд хэдэн сонсгол зохион байгуулагдсан гээд бодвол авлигын хэргүүдийн мэдээллүүд ил болсоор байсан. Гэхдээ энэ том хэргүүдэд дорвитой хариуцлага хүлээлгэж, хариуцлага тооцож чадсан уу гэвэл хангалтгүй гэж хариулах иргэд олон бий.
Түүнчлэн Ерөнхий сайдын анх ярьж байсан “5 Ш” ажиллагааг бид мартаж болохгүй. Шувуу, Шүүр, Шүгэл, Шил, Шилжүүлэн авах зэрэг сүртэй нэртэй дээрх ажиллагаагаар төрийн мөнгө идэж уусан том акулуудыг барьж ирнэ хэмээн амлаж байв. Амлалтын араас М.Энхболдын баруун гар гэгдэх ХХААХҮ-ийн сайд Т.Бадамжунайг Филиппинээс сүр дуулиантайгаар шүүрч ирсэн байдаг. Түүний дараа “Эрдэнэс Тавантолгой” компаниас мөнгө идэж зугтсан этгээдийг цөөн тооны халаасны хулгайч, хүчингийн хэрэгтний хамт шилжүүлэн авчирснаас өөр том загас барьж ирсэн үр дүн Л.Оюун-Эрдэнийн сүртэй эхэлсэн “5 Ш” ажиллагаанаас гараагүй. Баригдсан хамгийн том загас Т.Бадамжунайн асуудал ч шүүхээр шийдэгдээгүй өдийг хүрсэн нь үнэхээр авлигатай тэмцэх ажиллагаа үргэлжилж байна уу гэдэг асуултыг эрхгүй дагуулна.
Жил бүр улс орнуудын авлигын индексийг зарладаг “Транспэрэнси интернэйшнл” олон улсын байгууллагын сүүлийн жилүүдийн тайланд Авлигын индексээрээ Монгол Улс алхам ч ахиц гаргаагүйг дурдсан байдаг. Тэгэхээр Ерөнхий сайдын авлигатай хийх тэмцэл ганц монголчууд бидэнд ч биш. олон улсад ч ажиглагдахгүй байгаа болж таарч байна.
Монголын ард түмэн түүнд ахин итгэл хүлээлгэж 32, 33 дахь Ерөнхий сайдаа болгосон нь авлигатай тэмцэнэ гэж итгэсэнтэй холбоотой. Гэхдээ түүний тэмцэл хангалтгүй байгааг АТГ-ын даргын томилгооны асуудал ахин бидэнд санууллаа. Ард түмний төлөөлөл болсон УИХ ч Л.Оюун-Эрдэнийн саналаар АТГ-ын даргын томилгоог дэмжлээ. Алхам ч ухраагүй авлигатай хийх тэмцлийн үр дүн харин хэзээ гарах бол?