Систем ажиллаж байна гэдэг нь хэрэглэгч сэтгэл хангалуун байна гэсэн үг биш. Өнөөдөр программ хангамжийн чанарыг аюулгүй байдал, найдвартай ажиллагаа, урт хугацааны дэмжлэг, бизнесийн өсөлтөд үзүүлэх бодит өгөөжөөр нь үнэлэх болжээ.

Монголын программ хангамжийн компаниудын чадавх өсөж, бүтээгдэхүүний сонголт ч олширч байна. Банк, санхүү, финтек, харилцаа холбооны салбарт дотоодын компаниуд нь олон шийдлийг хөгжүүлж, томоохон байгууллагуудын өдөр тутмын үйл ажиллагааны салшгүй хэсэг болжээ. Гэсэн хэдий ч эдгээр байгууллага нь үндсэн системийнхээ зарим хэсэгт гадаадын шийдлийг ашигласаар байна. Энэ нь нэгэн чухал асуултыг дагуулдаг: Монголын компаниудын бүтээгдэхүүн нь хэрэглэгчийн бодит хүлээлтийг бүрэн хангаж чадаж байна уу?

Энэ асуултыг “IT WORLD ’26” форумын “Монголын программ хангамжийн шийдэл нь хэрэглэгчийн хүлээлтэд хүрч байна уу?” сэдэвт хэлэлцүүлгээр программ хангамж хөгжүүлэгчид болон хэрэглэгч байгууллагуудын төлөөлөл нь өөр өөрсдийн өнцгөөс авч хэлэлцлээ.

ФУНКЦ АЖИЛЛАХ НЬ ЧАНАРЫН БАТАЛГАА БИШ

“Монголын программ хангамжийн ур чадвар бол боломжийн байгаа. Зарим салбарт бусад улстай харьцуулахад түрүүлж яваа” хэмээн “Скайтел групп”-ийн Мэдээллийн технологи хариуцсан захирал Г.Өлзий онцоллоо. Харин дотоодын шийдлүүдэд сайжруулах шаардлагатай нэг чухал хэсэг нь функциональ бус шаардлага гэж тэрбээр үзэж байна.

Өөрөөр хэлбэл, систем нь шаардсан үйлдлээ гүйцэтгэж байгаа эсэхээс гадна мэдээллийн аюулгүй байдал, өгөгдлийн найдвартай хадгалалт, ачаалал даах чадвар, тогтвортой ажиллагаа, хэрэглэхэд хялбар байдал зэрэг үзүүлэлт нь адил чухал юм. Эдгээр нь хэрэглэгчийн нүдэнд шууд харагддаггүй ч системийн чанар, урт хугацааны хэрэглээг тодорхойлдог тул дотоодын компаниуд нь илүү анхаарах шаардлагатай байна.

Программ хангамжийг зөвхөн захиалагчийн шаардлагыг биелүүлэх бүтээгдэхүүн гэж харах хандлага ч өөрчлөгдөж байна. “Интерактив” ХХК-ийн Ерөнхий захирал, Ерөнхий архитектор Б.Ууганбаярын хэлснээр, томоохон байгууллагуудын хувьд технологи нь бизнесийн стратеги, өсөлт, үйл ажиллагааны шийдвэрийг дэмжих түнш байх ёстой. Үүний тулд хөгжүүлэгчид нь код бичих чадвараас гадна тухайн салбарын онцлог, бизнесийн процесс, байгууллагын хэрэгцээг гүнзгий ойлгох шаардлагатай юм.

Тиймээс хэрэглэгчийн сэтгэл ханамжийг зөвхөн системийн хурд, алдаагүй ажиллагаагаар хэмжих боломжгүй байна. Тухайн шийдэл нь байгууллагын зардлыг бууруулж, бүтээмжийг нэмэгдүүлж, бизнесийн өсөлтийг дэмжиж чадаж байгаа эсэх нь гол шалгуур болж байна.

ХЭРЭГЛЭГЧ ЗӨВХӨН БҮТЭЭГДЭХҮҮНИЙГ БИШ, УРТ ХУГАЦААНЫ ТҮНШИЙГ СОНГОДОГ

“Скайтел групп”-ийн төлөөллийн онцолсноор, хэрэглэгчид нь программ хангамжийг сонгохдоо үнэ, функцээс илүүтэй нийлүүлэгч компанийн тогтвортой байдлыг чухалчлах болжээ.

Тухайлбал, системийг хөгжүүлсэн гол мэргэжилтэн нь ажлаасаа гарахад бүтээгдэхүүний мэдлэг, баримт бичиг, цаашид хөгжүүлэх ур чадвар нь компанид үлдэхгүй байх тохиолдол гардаг. Ийм үед хэрэглэгч байгууллага нь системээ хөгжүүлэх, алдаа засуулах, үйлчилгээг авахад хүндрэлтэй болдог.

Энэ нь программ хангамжийн компаниуд нь зөвхөн сайн хөгжүүлэгчтэй байхад хангалтгүй, харин мэдлэг, туршлагаа байгууллагын түвшинд хадгалж, бүтээгдэхүүнээ тасралтгүй сайжруулах тогтолцоог бүрдүүлэх шаардлагатайг харуулж байна.

“Ултимэйт солюшнс” ХХК-ийн Захирал Х.Батбаатарын хэлснээр, хэрэглэгчдийн түгээмэл гомдлын нэг нь сервер удаашрах, систем гацах зэрэг янз  бүрийн асуудал байдаг. Гэхдээ үйлчилгээний чанар нь гомдлыг хүлээн авснаас хойш хэр хурдан хариу өгч, хэдий хугацаанд шийдвэрлэж буйгаас ч хамаарна. Өөрөөр хэлбэл, сайн программ хөгжүүлэх нь ажлын зөвхөн нэг хэсэг бөгөөд түүнийг найдвартай ажиллуулж, хэрэглэгчдэд тогтмол үйлчилгээг үзүүлэх нь нөгөө чухал хэсэг гэв.

ДОТООДЫН КОМПАНИУДЫН ДАВУУ ТАЛ НЬ ГАДААД ЗАХ ЗЭЭЛД ӨРСӨЛДӨХӨД ХАНГАЛТТАЙ ЮУ?

 Монголын программ хангамжийн компаниудын томоохон давуу тал бол хэрэглэгчтэйгээ нэг хэлээр ярьж, тэдний хууль эрх зүй, татвар, бизнесийн орчныг ойлгодог явдал. Х.Батбаатарын дурдсанаар, гадаадын томоохон системийг Монголд нэвтрүүлэх явцад хэлний бэрхшээл, харилцан ойлголцол, дотоодын бизнесийн онцлогт нийцүүлэх зэрэг асуудал хүндрэл үүсгэж байсан туршлага бий. Харин дотоодын нийлүүлэгчид нь хэрэглэгчийн хэрэгцээнд шуурхай хариуг үзүүлж, шийдлээ тухайн орчны онцлогт тохируулах боломжтой.

Гэвч энэ давуу тал нь олон улсын зах зээлд өрсөлдөхөд дангаараа хангалтгүй. Гадаадын хэрэглэгчидтэй ажиллахын тулд бүтээгдэхүүний стандарт, баримт бичиг, үйлчилгээний найдвартай байдал, олон улсын бизнесийн онцлогийг ойлгох чадвар шаардагдана.

Иймд дотоодын компаниудын дараагийн зорилт нь зөвхөн Монголын зах зээлд тохирсон шийдэл хөгжүүлэх бус, олон улсын хэрэглэгчийн шаардлагыг хангах бүтээгдэхүүн, үйлчилгээг бий болгох явдал юм.

AI НЬ ХӨГЖҮҮЛЭЛТИЙГ ХУРДАСГАЖ БАЙНА. ХАРИН ҮНЭ ЦЭНИЙГ ХЭН БҮТЭЭХ ВЭ?

Хиймэл оюун (AI) нь программ хангамжийг хөгжүүлэх үйл явцыг хурдасгаж, бүтээгдэхүүнийг бүтээх боломжийг тэлж байна. Гэхдээ AI-ийг ашиглаж байна гэдэг нь хэрэглэгчдэд бодит үнэ цэнийг бүтээж байна гэсэн үг биш.

“Скайтел групп”-ийн Мэдээллийн технологийн захирал Г.Өлзий нь хэрэглэгчдийн AI-аас хүлээж буй гол үр дүнг цаг хугацаа хэмнэх, үйл ажиллагааг хялбарчлах явдал гэж тодорхойллоо. Мөн энгийн автоматжуулалтыг хүртэл AI хэмээн сурталчлах нь хэрэглэгчийн бодит хүлээлттэй нийцэхгүй байж болзошгүйг тэрбээр анхааруулав.

“Ултимэйт солюшнс” ХХК-ийн Захирал Х.Батбаатарын үзэж буйгаар, AI-ийн үнэ цэн нь технологийг байгууллагын бодит процесст нэгтгэж, ажилтнуудын оролцоотойгоор үр дүнг гаргахад оршино. AI-ийг хөгжүүлэлтийн явцад нь ашиглахаас гадна хэрэглэгчийн үйлчилгээ, захиалга, үйл ажиллагааны урсгалд нэвтрүүлэх боломж улам нэмэгдэж байна. Гэхдээ энэ нь байгууллагын ажлын зохион байгуулалт, хүний нөөцийн үүрэг рольд ч өөрчлөлтийг авчирна.

“Интерактив” ХХК-ийн Ерөнхий захирал, Ерөнхий архитектор Б.Ууганбаяр нь AI-ийн хурдацтай хөгжил нь дотоодын компаниудад боломж, эрсдэлийг зэрэг авчирч байгааг онцоллоо. Түүний хэлснээр, гадаадын томоохон компаниудын судалгаа, инновацын хурдтай шууд өрсөлдөх амаргүй ч AI-ийг ашиглан бүтээмжээ нэмэгдүүлж, дотоодын хэрэгцээг хангахын зэрэгцээ бүтээгдэхүүнийхээ өрсөлдөх чадварыг дээшлүүлэх боломж байгаа гэв.

ДАРААГИЙН ШАТ: КОД БИЧИХЭЭС ХЭРЭГЛЭГЧИЙН АСУУДЛЫГ ШИЙДЭХ ХҮРТЭЛ

Хэлэлцүүлгээс харахад Монголын программ хангамжийн салбар нь хөгжүүлэгчдийн ур чадвар, дотоодын зах зээлийн мэдлэг, хэрэглэгчтэйгээ ойр ажилладаг зэрэг давуу талтай. Харин найдвартай ажиллагаа, мэдээллийн аюулгүй байдал, бүтээгдэхүүний тогтвортой хөгжил, үйлчилгээний стандарт, олон улсын зах зээлд өрсөлдөх бэлтгэл зэрэгт ахиц гаргах шаардлагатай хэвээр байна.

Энэ өөрчлөлтийг зөвхөн программ хангамжийн компаниудаас хүлээх нь хангалтгүй. Хэрэглэгч байгууллагууд ч технологийг зүгээр л худалдан авдаг бүтээгдэхүүн бус, урт хугацааны стратегийн түншлэл гэж харах хэрэгтэй. Шийдлийг сонгохдоо анхны өртгөөс гадна нийт ашиглалтын зардал, цаашид хөгжүүлэх боломж, үйлчилгээний нөхцөл, аюулгүй байдал, нийлүүлэгчийн тогтвортой байдлыг цогцоор нь үнэлэх шаардлагатай.

Өнөөдөр хэрэглэгчид нь программ ажиллаж байгаа эсэхийг бус, тухайн программ нь өөрсдийнх нь асуудлыг хэр сайн шийдэж буйг үнэлдэг болжээ. Тиймээс Монголын программ хангамжийн компаниудын дараагийн өрсөлдөөн нь код бичих хурд, функцийн тоогоор бус, хэрэглэгчийн бизнесийг ойлгож, найдвартай шийдлийг бүтээн, түүнийгээ олон жил хөгжүүлж чадах эсэхээр хэмжигдэх болно.