Дөрөвхөн сарын өмнө Монгол Улсын 2025 оны төсвийг 36 их наяд болгож, 2023 оныхоос 2 дахин нэмж явсан Засгийн газар үнэнд гүйцэгдэв. Үрэх мөнгөнийхөө хэмжээг 2-хон жилд 2 дахин нэмчхээд, УИХ-ын гишүүдийн өмнө гудиггүй явсан сайдуудын нүүрэнд гуниг тодорчээ. Тэр нь мөнгөгүй болчихвол яанаа гэсэн айдсын сүүдэр биз. УИХ-ын гишүүд эсэргүүцэж, Ерөнхийлөгч хориг тавьж байж улсын төсвийг 33.7 их наяд болгуулаагүй бол, 35.8 их наядаар нь үлдээчихсэн бол өдийд Засгийн газар бүүр ч баларч байхгүй юу.
Нүүрсээ зарж чадахаа байж, валютын нөөцөө замбараагүй үрсэн гэмээ Засгийн газар цайруулахын тулд өр тавьж байна. Аргаа барсан арга л даа, зайлуул. БНХАУ-ын Ардын банкнаас Монголбанк 550 сая ам.доллар зээлэхээр боллоо. Энэ өр Монгол Улсын нийт өр дээр нэмэгдэнэ.
Монгол Улсын гадаад өр 2017 оноос хойш тасралтгүй өсөж, нийт өр 37 тэрбум 667 сая ам.доллар болоод байна. Үндэсний статистикийн хорооны мэдээгээр өнгөрсөн жилийн эхэнд 34 тэрбум 569 сая ам.долларын өртэй байсан бол оны эцэст 37 тэрбум 117 сая болж, ганцхан жилд 3 орчим тэрбум долларын өр тавьжээ. Одоо дахиад л ард иргэдээ өрөнд унагаж байна. Үүнийг иргэддээ хуваавал хүн бүрт 10.625 ам.доллар буюу 37.2 сая төгрөгийн өр оногдоно. Үүнийгээ мэдэж байгаа хүн ер алга.
“Өртэй хүн өөдөлдөггүй, өттэй ямаа таргалдаггүй” гэдэг. Үнэхээр ч Монгол Улс дэвжсэнгүй, монголчууд өөдөлсөнгүй. Улсын төсөв тэлэхийн хэрээр өр дагаад нэмэгдэж байна. Тэр хэрээр улсын маань ирээдүй бүрхэг болж байгаа юм. Улс байхгүй бол монгол хүн хаачих юм.
БНХАУ-ын Ардын банкнаас Монголбанкаар зээл авахуулж байгаа нь Засгийн газар өөрийн өрийг нэмэхгүй байх гэсэн арга. Арга ч гэж дээ. Манай улс л, эрх баригчид л Засгийн газрын өр, Монголбанкны өр гэж зааглаад байгаа боловч явж явж нийтийн татварын сангаас л төлөх, монгол хүнд ноогдох баялгаас л барагдуулах өр шүү дээ. Тэгэхээр Засгийн газрын ч бай, Монголбанкны ч бай, бүх өрийг Монгол Улс, монголчууд л төлнө. Нэмэгдэхүүний байрыг сольсон ч нийлбэрийн чанар өөрчлөгддөггүй. Энэ хатуу дүрэм энд ч үйлчилнэ.
Засгийн газрын өр ДНБ-ий 60%-иас хэтэрч болохгүй гэдэг хязгаарлалтаас болоод л Засгийн газар нэмэгдэхүүний байрыг сольж, олны толгойг эргүүлэх гэж оролдоод байгаа юм. Гэвч иргэдийн толгой эргээгүй. За яршиг гэж л байгаа болохоос. Дэлхийн банк, Олон улсын валютын сан ч Монголбанкны өрийг Засгийн газрын өр дээр нэмж тооцдог. Үүнээс үзэхэд л Засгийн газар энүүхэндээ мань мэтийгээ молгидох гэж үзэж байгаа нь тодорхой байгаа биз.
Манай улс Хятадын Ардын банкнаас юаниар зээл авч, түүнийгээ ам.доллар болгоно. Ийм аргаар валютын нөөцөө нэмэх гэж байна. Өнгөрсөн оны эцэст 5.5 сая байсан валютын нөөц одоо 4.3 тэрбум ам.доллар болж багасжээ. Манай улс өмнө нь хэзээ ч 5.5 тэрбум ам.доллартой байж үзсэнгүй. 2024 онд л үзэв. Мөнгө байвал үрж, орлого олбол зарлагадаж байж санаа нь амардаг монголчууд бид энэ мөнгөөрөө Япон, БНСУ, БНХАУ-аас машин зөөж, Фукуок, Хайнан руу яван далайд хөлөө дүрж, загас идээд дуусгачихлаа. Одоо тэгээд шанд нь хүн бүр 37.2 сая төгрөгийн өртэй сууж байна. Зүгээр үү?