Трамп НАТО-гийн уулзалтын үеэр Грийнландыг АНУ-ын мэдэлд авах санал гаргасны дараа нутгийн иргэд арлын ирээдүйг зөвхөн гренландчууд өөрсдөө шийдэх ёстой гэж мэдэгдлээ.
АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Туркт болсон НАТО-гийн дээд хэмжээний уулзалтын үеэр “Грийнланд АНУ-ын хяналтад байх ёстой” гэж дахин мэдэгдсэн ч Грийнландын иргэд, удирдлагууд болон Данийн Засгийн газар энэ саналыг дахин эрс няцаалаа. Грийнландын Ерөнхий сайд Йенс-Фредерик Нильсен “Грийнланд худалдах зүйл биш. Манай ирээдүйг зөвхөн грийнландчууд өөрсдөө шийднэ” гэж мэдэгдсэн байна.
Трамп энэ санааг анх хэзээ гаргаж байсан бэ?
Трамп Грийнландыг АНУ-д нэгтгэх буюу худалдаж авах санаагаа 2019 оны наймдугаар сард, анхны бүрэн эрхийн хугацаандаа анх гаргасан. Тэрээр Данийн Засгийн газарт арлыг худалдаж авах албан бус санал хүргүүлсэн бөгөөд Грийнландыг АНУ-ын үндэсний аюулгүй байдал, Арктикийн стратегийн ач холбогдлын үүднээс чухал гэж тайлбарлаж байв.
Гэвч тухайн үеийн Данийн Ерөнхий сайд Метте Фредериксен “Грийнланд худалдах зүйл биш” хэмээн мэдэгдэж, саналыг “утгагүй” гэж тодорхойлсон юм. Үүний дараа Трамп 2019 оны есдүгээр сард хийхээр төлөвлөсөн Дани дахь төрийн айлчлалаа цуцалж байлаа.
Яагаад дахин энэ асуудлыг хөндөв?
2024 оны сүүлээр дахин сонгогдсоныхоо дараа Трамп Грийнландын асуудлыг дахин сөхөж, Арктикийн бүс нутаг дахь Орос, Хятадын идэвхжил нэмэгдэж байгаа нь АНУ Грийнландыг хянах шаардлагатай болгож байна гэж мэдэгдсэн. Түүний үзэж буйгаар Грийнланд нь:
- Арктикийн шинэ усан замуудын зангилаа,
- АНУ-ын Питуффик (хуучнаар Туле) сансрын цэргийн бааз байрладаг,
- Газрын ховор элемент, уран болон бусад стратегийн ашигт малтмалын асар их нөөцтэй учир геополитикийн өндөр ач холбогдолтой юм.
Ямар эсэргүүцэлтэй тулгарсан бэ?
Трампын санаачилга энэ удаа ч хүчтэй эсэргүүцэлтэй тулгарсан.
- Грийнландын Засгийн газар арлын ирээдүйг зөвхөн оршин суугчид шийдэх эрхтэй гэж мэдэгдэв.
- Данийн Засгийн газар Грийнланд бол Данийн Вант улсын бүрэлдэхүүн дэх өөртөө засах нутаг бөгөөд худалдах боломжгүй гэдгийг дахин онцоллоо.
- Европын холбоо болон НАТО-гийн хэд хэдэн гишүүн улс Данийн бүрэн эрхийг дэмжиж буйгаа илэрхийлэв.
- Грийнландад явуулсан санал асуулгаар оршин суугчдын дийлэнх нь АНУ-д нэгдэхийг эсэргүүцэж байгаагаа илэрхийлсэн бөгөөд нутгийн иргэд Трампын сонирхлыг хүмүүсээсээ илүү байгалийн баялагтай нь холбоотой гэж үзэж байна.
Санаанаасаа ухарсан уу?
2019 онд Данийн эрс татгалзлын дараа Трамп уг асуудлыг хэсэг хугацаанд хөндөөгүй. Харин 2025–2026 онд Ерөнхийлөгчөөр эргэн сонгогдсныхоо дараа дахин идэвхтэй ярьж эхэлсэн бөгөөд зарим үед эдийн засгийн дарамт, бүр цэргийн хүч хэрэглэх боломжийг ч үгүйсгээгүй нь АНУ–Данийн харилцаанд хурцадмал байдал үүсгэсэн. Гэсэн ч олон улсын хүчтэй эсэргүүцэл, НАТО доторх шүүмжлэл, мөн Данийн Засгийн газартай хийсэн хэлэлцээний дараа хүч хэрэглэх болон худалдааны хоригийн сүрдүүлгээсээ ухарч, аюулгүй байдлын хамтын ажиллагааг үргэлжлүүлэх чиглэлд байр сууриа зөөлрүүлсэн. Харин Грийнландыг АНУ-ын мэдэлд авах хүсэл нь хэвээр байгаа бөгөөд энэ долоо хоногт болсон НАТО-гийн уулзалтаар дахин ил тод илэрхийллээ.